Gids
Het progressieve belastingstelsel uitgelegd (met voorbeelden)
Laatst bijgewerkt: 15 februari 2026
Waarom betaal je niet over je hele inkomen hetzelfde belastingpercentage? Een heldere uitleg over het Nederlandse belastingstelsel, met concrete voorbeelden en rekenregels.
Wat is een progressief belastingstelsel?
Nederland kent een progressief belastingstelsel. Dat betekent dat het belastingpercentage stijgt naarmate je meer verdient. Je betaalt dus niet over je hele inkomen hetzelfde percentage — je inkomen wordt opgedeeld in schijven, en elke schijf heeft een eigen tarief.
Dit systeem zorgt ervoor dat mensen met hogere inkomens een groter deel van hun inkomen afdragen aan belasting. De gedachte erachter is dat wie meer verdient, meer kan bijdragen aan collectieve voorzieningen zoals zorg, onderwijs en infrastructuur.
De drie belastingschijven in 2026
In 2026 kent Nederland drie belastingschijven in box 1 (inkomen uit werk):
| Schijf | Inkomen | Tarief |
|---|---|---|
| Schijf 1 | Tot €38.883 | 35,75% |
| Schijf 2 | €38.883 – €78.426 | 37,56% |
| Schijf 3 | Boven €78.426 | 49,50% |
Let op: deze percentages gelden alleen voor het deel van je inkomen dat in die schijf valt. Als je €50.000 verdient, betaal je dus niet 37,56% over je hele inkomen.
Het grootste misverstand: “ik kom in een hogere schijf”
Veel mensen denken dat als je net boven een schijfgrens komt, je opeens over je hele inkomen het hogere tarief betaalt. Dat is niet waar. Je betaalt alleen het hogere tarief over het deel dat boven de grens valt.
Een concreet voorbeeld: je verdient €40.000 per jaar. Dan betaal je 35,75% over de eerste €38.883 en 37,56% over de resterende €1.117. De rest van je inkomen wordt dus niet duurder — alleen die extra verdiende euro's.
Rekenvoorbeeld: inkomen van €50.000
Stel, je bruto jaarsalaris is €50.000. Zo wordt de belasting berekend:
Rekenvoorbeeld — €50.000 bruto
Effectief tarief: 36,15% (lager dan marginaal tarief van 37,56%)
Belastingkortingen: arbeidskorting en heffingskorting
Naast de belastingschijven bestaan er ook heffingskortingen. Dit zijn kortingen op de verschuldigde belasting, waardoor je netto meer overhoudt. De twee belangrijkste zijn de arbeidskorting en de algemene heffingskorting.
Arbeidskorting
De arbeidskorting is bedoeld om werken aantrekkelijker te maken. In 2026 bedraagt de maximale arbeidskorting €5.685. Deze korting stijgt eerst met je inkomen en daalt daarna weer bij hogere inkomens.
- Tot €11.965: 8,324% van je inkomen
- Van €11.965 tot €25.845: opbouw naar maximaal €5.300
- Van €25.845 tot €45.592: verdere opbouw naar €5.685
- Boven €45.592: afbouw met 6,51% per extra euro
- Vanaf €132.920: arbeidskorting is €0
Algemene heffingskorting
De algemene heffingskorting krijgt iedereen. In 2026 bedraagt het maximum €3.115. Deze korting wordt afgebouwd vanaf een inkomen van €29.736 en verdwijnt volledig bij een inkomen van €78.426.
De afbouwsnelheid is 6,398% per euro boven de €29.736.
Marginaal tarief versus effectief tarief
Het is belangrijk om het verschil te kennen tussen deze twee begrippen:
- Marginaal tarief: het percentage dat je betaalt over delaatste verdiende euro. Dit is het percentage dat relevant is als je gaat nadenken over meer of minder werken.
- Effectief tarief: het percentage belasting over je hele inkomen. Dit is lager dan je marginale tarief, omdat de eerdere schijven tegen lagere tarieven worden belast.
Voorbeeld: €40.000 versus €80.000
Vergelijk iemand met een inkomen van €40.000 met iemand die €80.000 verdient:
Vergelijking tarieven
Inkomen €40.000
25%
effectief tarief
Marginaal: 37,56% (schijf 2)
Inkomen €80.000
35%
effectief tarief
Marginaal: 49,50% (schijf 3)
Bij €80.000 hou je nog steeds 65% van elke extra euro over
Waarom dit belangrijk is voor levensbeslissingen
Het progressieve belastingstelsel heeft grote invloed op de financiële impact van beslissingen zoals:
- Minder werken: Als je minder gaat werken, val je deels terug in een lagere belastingschijf. Daardoor is het netto verschil kleiner dan het bruto verschil. Lees meer in onze gids over de kosten van minder werken.
- Salarisonderhandeling: Een brutoverhoging van €5.000 levert netto veel minder op dan je misschien denkt, vooral als je al in een hoge schijf zit. Ontdek waarom in ons artikel over bruto-netto verschil.
- Nieuwe baan: Bij het vergelijken van twee banen moet je niet alleen naar het brutosalaris kijken, maar ook naar je marginale belastingdruk.
Box 2 en Box 3: andere systemen
Naast box 1 (inkomen uit werk) kent Nederland ook box 2 (inkomen uit aanmerkelijk belang) en box 3 (inkomen uit vermogen). Deze boxen hebben hun eigen regels en tarieven.
Box 2 kent een vast tarief van 26,9% over dividend en vermogenswinsten uit aanmerkelijk belang. Box 3 werkt met een forfaitair rendement op je vermogen. Deze boxen zijn niet progressief.
Dit artikel richt zich op box 1, omdat dit voor de meeste werkenden de belangrijkste inkomstenbron is.
Bereken je netto inkomen
Het progressieve belastingstelsel kan ingewikkeld lijken, maar met een goede rekenhulp kun je precies zien hoeveel je netto overhoudt bij elk brutosalaris. Gebruik onze gratis bruto-netto calculator: